Ik wil graag een onderdeel wijden aan hoogsensitiviteit. De laatste jaren is er meer aandacht voor hoogsensitieve personen. Ik vond het voor mezelf een eye-opener om informatie te lezen hierover, vandaar dat ik het ook met jou wil delen. Misschien herken jij jezelf er wel in, of een familielid en dan brengt het je hopelijk veel wijsheid.

Hoogsensitieve personen hebben een verhoogde gevoeligheid voor prikkels, zoals geluiden, geuren, emoties en sociale signalen. Waarbij een niet-hoogsensitief persoon nagenoeg nergens last van heeft, kan een hoogsensitief persoon klachten krijgen als hij of zij zich bijvoorbeeld in een drukke omgeving bevindt.

Hoogsensitieve personen (HSP’s) herkennen zich vaak in de volgende kenmerken:

– Intense waarneming: Ze merken subtiele details op die anderen vaak over het hoofd zien.

– Sterke emoties: Ze ervaren emoties vaak intenser, zowel hun eigen emoties als die van anderen.

– Overweldiging door prikkels: Ze kunnen snel overprikkeld raken in drukke omgevingen of bij veel prikkels.

– Diepe verwerking: Hoogsensitieve personen reflecteren vaak diep over ervaringen en zijn geneigd om situaties grondig te analyseren.

– Empathie: Ze voelen gemakkelijk mee met de emoties van anderen en kunnen soms de stemming van een ruimte “opnemen.”

Omgaan met hoogsensitiviteit

Hoogsensitiviteit ontstaat bij de geboorte. Mensen die hoogsensitief zijn, krijgen gedurende de dag meer prikkels binnen (via al je zintuigen). Je voelt van alles aan, je staat ervoor open. Je weet bijvoorbeeld de sfeer in een kamer aanvoelen. Dat je een kamer binnenstapt en denkt ‘jeetje, wat is hier aan de hand’. Als het je lukt om deze binnenkomende prikkels te verwerken, dan is hoogsensitiviteit een mooie gave. Als het je minder makkelijk afgaat om de prikkels te verwerken, dan kan het best lastig zijn. Het kost je dan veel energie.

Ik wil wel een kanttekening maken; iedereen heeft in een bepaalde mate last van prikkels. Op het moment dat jij een drukke dag hebt gehad, of ergens spanning van voelt, dan kun je minder goed tegen prikkels van buitenaf. Dat is bij iedereen zo. En omdat je grotendeels vanuit je onderbewuste leeft, heb je dit vaak niet eens door. Als het structureel te vol is, dan krijg je klachten. En dan ben je eigenlijk al te laat. Pas op het moment dat we goed gaan voelen hoe het met ons gaat, lukt het om de spreekwoordelijke emmer te legen en ruimte te krijgen.

Hooggevoeligheid ontstaat niet bij je geboorte, dit is aangeleerd gedrag. Bij hooggevoeligheid ben je gevoeliger voor prikkels van buitenaf. Je krijgt ze niet binnen en je hoeft ze niet te verwerken, maar je kan het wel als zeer heftig ervaren. Dat je bijvoorbeeld een kroeg binnenstapt en ontzettend veel verschillende geluiden hoort, wat je als niet prettig ervaart. Vaak is het een opeenstapeling van stress, wat niet tijdig losgelaten is. Of trauma wat niet is losgelaten. Hierdoor kun je het gevoel hebben dat je het je allemaal te veel wordt, dit uit zich veelal emotioneel. Hooggevoeligheid kun je in therapie behandelen.
Een combinatie van hoogsensitief en hooggevoelig kan ook, dan komt het bij je binnen en heb je moeite om het te verwerken. (Ter informatie: Hoogsensitief (ook wel hsp: hoogsensitief persoon) en hooggevoeligheid wordt vaak door elkaar gebruikt. Sommige mensen spreken van ‘hooggevoelig’ en hebben het dan eigenlijk over hoogsensitief).

Bij kinderen kun je helpen door het te benoemen. Ik probeer mijn kinderen dit mee te geven door ze te leren de vragen te stellen ‘Wat voel ik eigenlijk’ en ‘is dit van mij wat ik voel’? Het kan bijvoorbeeld zijn dat je kindje veel zin heeft om te zwemmen, en bij het zwembad zijn kindjes die het heel spannend vinden. Het kan dan zomaar zijn dat jouw kind daardoor moet huilen of ook bang wordt. Als je erbij bent als dat gebeurt, dan is het fijn als je het gelijk kunt benoemen. “Ik zie dat die kinderen het erg spannend vinden om te gaan zwemmen. En weet, die spanning is van hen. Daar hoef jij niets mee”.

Probeer het niet als een zwakte te zien, maar als een kracht. Door jezelf of je kind beter te leren kennen en begrijpen, kun je deze eigenschap gebruiken om sterker in het leven te staan en relaties te verbeteren.

Voorbeeld

Mijn zoontje vertelde laatst dat zijn juf verdrietig was, vervolgens ging een ander kindje in de klas huilen en mijn zoontje zei dat hij daardoor ook een beetje tranen kreeg. Ik heb toen benoemd dat het kan zijn dat hij de emoties van het kindje en de juf voelde en dit ‘eigen’ heeft gemaakt. Dat het dus lijkt of hij zelf verdrietig is, en dat dat eigenlijk van de ander is. Dus ook als het eerder op de dag is gebeurd, dan kan het helpen om het er toch nog even over te hebben. Als je je kind zo snel mogelijk leert wat zijn eigen gevoel is en wat van een ander, dan zal het kind dit op latere leeftijd veel beter kunnen onderscheiden.

Voor jezelf is het ook goed om stil te staan bij dit. Wat is van mij, wat is van een ander. Wat is nu écht van mij? Wat is nu écht van een ander? Ik heb daar zelf behoorlijk mee geworsteld. Ik was vaak moe, gaf energie weg en nam energieën van anderen over. Dat had ik niet bewust door. Wat mij uiteindelijk geholpen heeft, is gedurende een aantal weken iedere dag een paar keer stil te staan bij wat ik voel en of dat van mij is. Zeker op drukke plekken. Ik heb dit bijgehouden in een boekje. Dit was verhelderend. Het lukte steeds beter om door te hebben wat van mij is en wat niet. Daardoor maak je het je niet eigen en kun je het als het ware alleen aanschouwen.

Loslaten

In alle gevallen is het goed om je aan het eind van de dag jezelf los te maken van de energieën van anderen, door bijvoorbeeld een auraspray, visualisatieoefening of meditatie. Een ademhalingsoefening is ook altijd goed om weer tot jezelf te komen: 4 seconden inademen, 4 seconden adem vasthouden, 4 seconden uitademen, 4 seconden wachten, en dan opnieuw inademen etc. En dat een paar keer.  Je kunt je kind leren om stevig te staan als een boom, wortels uit de voeten visualiseren. Of je kind heel bewust de voeten en de zolen te laten voeten. Voor jezelf is dit overigens ook goed. En je voeten naar binnen keren zorgt ervoor dat je minder naar buiten gericht bent. Dit kun je bv doen op momenten dat je weet dat je veel prikkels van buitenaf krijgt.

Tips voor volwassenen:

1. Creëer rustmomenten: Plan regelmatig tijd in voor jezelf waarin je kunt ontspannen en herstellen van prikkels. Dit kan door creatieve oefeningen, meditatie, yoga, wandelen in de natuur of gewoon rustig thuis zijn omvatten.
2. Begrens je energie: Leer “nee” te zeggen tegen activiteiten of mensen die je energie kosten. Het is belangrijk om je eigen grenzen te respecteren en te communiceren.
3. Mindfulness en meditatie: Door mindfulness te beoefenen, kun je beter in het moment blijven en leren hoe je kunt omgaan met overweldigende gedachten en emoties.
4. Zoek steun: Zoek contact met anderen die je gevoeligheid begrijpen en respecteren. Dit kan binnen je sociale kring of via groepen en forums voor HSP’s.
5. Vermijd overprikkeling: Probeer situaties waarin je je snel overweldigd voelt te vermijden, of bereid je er goed op voor door bijvoorbeeld vooraf te ontspannen.

Tips voor kinderen:

Bij kinderen is het belangrijk om hun hoogsensitiviteit op een positieve manier te begeleiden:

1. Routine en voorspelbaarheid: Kinderen gedijen vaak goed bij een vaste routine, omdat dit hen een gevoel van veiligheid en controle geeft.
2. Rustige omgeving: Zorg voor een rustige plek waar het kind zich kan terugtrekken als het zich overweldigd voelt.

3. Emotionele begeleiding: Help het kind zijn gevoelens te begrijpen en uiten. Dit kan door middel van gesprekken, tekenen, of spel.

4. Positieve bekrachtiging: Moedig de talenten en sterke punten van het kind aan, zoals creativiteit en empathie, en zorg dat ze zich gewaardeerd voelen.

5. Geleidelijke blootstelling: Stel het kind geleidelijk bloot aan nieuwe situaties, zodat het de tijd heeft om te wennen en niet ineens wordt geconfronteerd met te veel prikkels.